Od graffiti do symbolu miasta
1. Pierwsze krasnale namalowano w nocy z 30 na 31 sierpnia 1982 roku. Członkowie Pomarańczowej Alternatywy, Waldemar „Major” Fydrych i Wiesław „Rotmistrz” Cupała, domalowywali je na plamach farby, którymi władze PRL zamalowywały antyrządowe hasła. Pierwszy powstał na transformatorze na Sępolnie, drugi na bloku na Biskupinie.
2. W ciągu dwóch lat powstało ich ponad tysiąc. W latach 1982–1983 namalowano ponad 1000 krasnali w sześciu polskich miastach.
3. Krasnale wyszły na ulicę w czapkach. 1 czerwca 1987 roku Pomarańczowa Alternatywa zorganizowała happening „Krasnoludki na Świdnickiej”, a rok później, 1 czerwca 1988, „Rewolucję Krasnoludków”. W tej drugiej akcji wzięło udział, według różnych źródeł, od 10 do 20 tysięcy osób.
4. Papa Krasnal formalnie jest… „wybrzuszeniem ulicy”. 1 czerwca 2001 roku przy ul. Świdnickiej stanął pomnik Pomarańczowej Alternatywy – krasnal na postumencie w kształcie ogromnego kciuka. Żeby zachować opozycyjnego ducha, nie zgłoszono go oficjalnie jako pomnika, tylko zarejestrowano jako wybrzuszenie ulicy.
Jak krasnali przybywało
5. Pomysł na krasnala jako symbol miasta to dzieło agencji reklamowej. W czerwcu 2003 roku agencja Wanilia zaproponowała Biuru Promocji Miasta strategię, w której krasnal miał stać się wizytówką Wrocławia. Ostateczny kształt figurkom nadał rzeźbiarz Tomasz Moczek.
6. Pierwsza piątka stanęła w sierpniu 2005 roku. Były to figurki Tomasza Moczka: Szermierz (przy placu Uniwersyteckim), Rzeźnik, Pracz Odrzański i dwa Syzyfki. Typowy krasnal ma około 30 cm wysokości – trzeba patrzeć pod nogi.
7. Okrągłe numery mają swoje miejsca. Setny krasnal, 100matolog, stoi przed wydziałem stomatologii Uniwersytetu Medycznego. Trzechsetny, Patrolek, pilnuje Komendy Wojewódzkiej Policji, pięćsetny Binio stanął przed Zespołem Szkół Plastycznych, a sześćsetny Kantorek – przy kantorze. Tysięczny krasnal pojawił się we Wrocławiu we wrześniu 2025 roku, a w 2026 roku w przestrzeni miasta szacuje się ich na około 1040.
Krasnale z misją i krasnale w podróży
8. Niektóre krasnale niosą ważne przesłanie. W ramach kampanii „Wrocław bez barier” odsłonięto Głuchaka i Ślepaka – krasnala głuchoniemego i niewidomego. Dziś stoją przed wejściem do Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Ratuszu. Są też krasnale upamiętniające znane osoby, np. Barduś (Jacek Kaczmarski) czy Alpinki (m.in. Wanda Rutkiewicz). A na placu Wolności gra cała orkiestra 21 krasnali.
9. Wrocławskie krasnale mieszkają też za granicą. Kopie krasnala Życzliwka stoją m.in. w Dreźnie, Reykjaviku, Wilnie, Guadalajarze, Hradcu Králové i Lwowie, a w Waszyngtonie – krasnal Kościuszko. Krasnalka Krystynka stoi przy Teatrze Śląskim w Katowicach.
10. Zainspirowały inne miasta – także Tarnów. W Suwałkach powstał szlak 10 krasnali z baśni Marii Konopnickiej, wzorowany na wrocławskim. W Tarnowie stworzono z kolei szlak figurek nawiązujących do maszkaronów z ratusza – więcej o nim w naszych ciekawostkach o Tarnowie. Liczba wrocławskich krasnali ciągle się zmienia: przybywają nowe, a niektóre bywają kradzione lub niszczone – zwykle jednak po pewnym czasie wracają na swoje miejsce.