Imieniny 5 października

🎉 Święta i obchody

W Kościele katolickim

• bł. Albert Marvelli
• św. Anna Schäffer (tercjarka)
• św. Bartłomiej Longo (tercjarz dominikański)
• św. Faustyna Kowalska (dziewica, zakonnica)
• bł. Rajmund z Kapui (generał zakonu dominikanów)

Niektóre obchody to dni nieoficjalne lub branżowe (nie są dniami wolnymi). Dzień wolny od pracy oznaczamy wprost.

📜 Tego dnia w historii Polski

• 1263 Wrocławskie Nowe Miasto zostało lokowane na prawie magdeburskim. (763 lata temu)
• 1356 Król Kazimierz III Wielki powołał Sąd Wyższy Prawa Niemieckiego i Sąd Sześciu Miast, który był ostateczną instancją odwoławczą przy królu. (670 lat temu)
• 1377 Bełz otrzymał prawa miejskie. (649 lat temu)
• 1580 I wojna polsko-rosyjska: wojska polskie rozpoczęły oblężenie Zawołocza. (446 lat temu)
• 1637 Flota polska na służbie króla Władysława IV Wazy rozpoczęła pobieranie cła wywozowego z Gdańska. (389 lat temu)
• 1648 Wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego pod dowództwem Janusza Radziwiłła rozpoczęło oblężenie Pińska. (378 lat temu)
• 1672 IV wojna polsko-turecka: rozpoczęła się bitwa pod Krasnobrodem. (354 lata temu)
• 1709 W Toruniu spotkali się król August II Mocny i car Rosji Piotr I Wielki. (317 lat temu)
• 1716 Porażka konfederatów tarnogrodzkich w bitwie pod Kowalewem z wojskami saskimi, podczas której doszło do ostatniej w historii szarży husarii. (310 lat temu)
• 1733 We wsi Kamion pod Warszawą 3 tys. stronników saskich, pod osłoną rosyjskiego korpusu gen. Piotra Lacy’ego, ogłosiło królem Augusta III Sasa. (293 lata temu)
• 1767 Rozpoczął obrady sejm repninowski. (259 lat temu)
• 1807 W Księstwie Warszawskim utworzono rząd Stanisława Małachowskiego. (219 lat temu)
• 1816 Na warszawskim Marymoncie utworzono Instytut Agronomiczny. (210 lat temu)
• 1827 We wsi Fasty spadł meteoryt Białystok. (199 lat temu)
• 1831 Wojsko polskie w liczbie 20 tys. ludzi wraz z ostatnim wodzem powstania listopadowego gen. Maciejem Rybińskim przekroczyło granicę pruską we wsi Jastrzębie pod Brodnicą i złożyło broń. Był to ostatni epizod powstania. (195 lat temu)
• 1868 Sejm Krajowy Galicji uchwalił we Lwowie akt prawny dotyczący ochrony świstaka i kozicy w Tatrach. (158 lat temu)
• 1900 Niemal całkowicie spłonęła wieś Siemkowice w powiecie pajęczańskim. (126 lat temu)
• 1909 Uruchomiono Port Drzewny w Toruniu. (117 lat temu)
• 1910 Ujawniono zbrodnię jasnogórskiego zakonnika Damazego Macocha. (116 lat temu)
• 1915 Premiera filmu Żona w reżyserii Jana Pawłowskiego. (111 lat temu)
• 1924 Ukazało się pierwsze wydanie czasopisma „Młody Lotnik”. (102 lata temu)
• 1925 Oddano do użytku Stadion Miejski w Szczecinie. (101 lat temu)
• 1926 Podczas oblotu samolotu JD-2 doszło do pęknięcia przewodu paliwowego i pożaru, w wyniku czego został ciężko poparzony pilot por. Kazimierz Kalina. (100 lat temu)
• 1929 W Warszawie policja rozpędziła pochód OM TUR zorganizowany z okazji Dnia Młodzieży Robotniczej. (97 lat temu)
• 1933 Premiera polsko-czechosłowackiej komedii filmowej Dwanaście krzeseł w reżyserii Michała Waszyńskiego i Martina Friča. (93 lata temu)
• 1938 Z Eksperymentalnej Stacji Telewizyjnej w warszawskim wieżowcu Prudential wyemitowano pierwszy w Polsce program telewizyjny, który był oglądany na 4 odbiornikach. (88 lat temu)
• 1939 Kampania wrześniowa: (87 lat temu)
• 1939 Adolf Hitler odebrał w Warszawie defiladę Wehrmachtu. (87 lat temu)
• 1939 Niemcy utworzyli pierwsze w okupowanej Polsce getto żydowskie w Piotrkowie Trybunalskim. (87 lat temu)
• 1939 Pod Kockiem Samodzielna Grupa Operacyjna Polesie pod dowództwem gen. bryg. Franciszka Kleeberga stoczyła ostatnią bitwę z Niemcami, a następnie złożyła broń. (87 lat temu)
• 1944 2. dzień po upadku powstania warszawskiego: ostatnie oddziały AK opuściły Warszawę po kapitulacji powstania. (82 lata temu)
• 1945 Utworzono Enklawę Policką. (81 lat temu)
• 1945 Została założona Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Fryderyka Chopina w Kłodzku. (81 lat temu)
• 1949 Polska uznała Chińską Republikę Ludową i nawiązała z nią stosunki dyplomatyczne. (77 lat temu)
• 1957 W Warszawie zdławiono zamieszki wywołane zamknięciem czasopisma „Po prostu” (tzw. Warszawski Październik ’57). (69 lat temu)
• 1960 W rozegranym na Stadionie Wojska Polskiego (pierwszym przy sztucznym oświetleniu) meczu rewanżowym I rundy PEMK Legia Warszawa pokonała duński Aarhus GF 1:0. Do II rundy awansowali Duńczycy, którzy u siebie wygrali 3:0. (66 lat temu)
• 1964 Melchior Wańkowicz został aresztowany pod zarzutem współpracy z Radiem Wolna Europa. (62 lata temu)
• 1965 Oddano do użytku Miasteczko Studenckie Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. (61 lat temu)
• 1965 Oddano do użytku warszawskie Rondo ONZ. (61 lat temu)
• 1967 Premiera 1. odcinka serialu Niewiarygodne przygody Marka Piegusa w reżyserii Mieczysława Waśkowskiego. (59 lat temu)
• 1968 Jaskinia Raj została uznana za rezerwat przyrody. (58 lat temu)
• 1971 Premiera komedii filmowej Kłopotliwy gość w reżyserii Jerzego Ziarnika. (55 lat temu)
• 1983 Lech Wałęsa został ogłoszony laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. (43 lata temu)
• 1986 Na antenie TVP2 wyemitowano premierowe wydanie Magazynu Kryminalnego 997. (40 lat temu)
• 1987 Premiera komedii filmowej Misja specjalna w reżyserii Janusza Rzeszewskiego. (39 lat temu)
• 1994 Mieczysław Bareja został prezydentem Warszawy. (32 lata temu)
• 2000 Na antenie TVP1 wyemitowano premierowy odcinek serialu Plebania. (26 lat temu)
• 2006 W szpitalu w Siedlcach doszło do nagłego pogorszenia się stanu zdrowia u dwóch pacjentek po podaniu im zastrzyków z Corhydronem, co doprowadziło do wybuchu tzw. afery Corhydronu. (20 lat temu)

🌍 Tego dnia na świecie

Wybór najważniejszych wydarzeń.

• 1842 Mistrz piwowarski Josef Groll uwarzył w Pilźnie pierwszą warkę piwa Pilsner. (184 lata temu)
• 1855 Niemiecki astronom Hermann Goldschmidt odkrył planetoidę (36) Atalante. (171 lat temu)
• 1855 Niemiecki astronom Robert Luther odkrył planetoidę (37) Fides. (171 lat temu)
• 1889 Niemiecki kartograf Hans Meyer i austriacki przewodnik Ludwig Purtscheller dokonali pierwszego wejścia na Kilimandżaro. (137 lat temu)
• 1916 Oddano do użytku kolejowy Most Chabarowski nad rzeką Amur. (110 lat temu)
• 1921 W Liechtensteinie przyjęto nową konstytucję wprowadzającą ustrój monarchii konstytucyjnej w miejsce dotychczasowej monarchii absolutnej. (105 lat temu)
• 1921 Riccardo Zanella został pierwszym prezydentem Wolnego Miasta Fiume. (105 lat temu)
• 1925 Rozpoczęła się konferencja w Locarno. (101 lat temu)
• 1934 Premiera filmu historycznego Kleopatra w reżyserii Cecila B. DeMille’a. (92 lata temu)
• 1941 W Kijowie została założona przez OUN-M Ukraińska Rada Narodowa. (85 lat temu)
• 1948 Dokonano oblotu brytyjskiego śmigłowca Westland WS-51 Dragonfly. (78 lat temu)
• 1951 W egipskiej Aleksandrii rozpoczęły się I Igrzyska Śródziemnomorskie. (75 lat temu)
• 1953 W dzielnicy Los Angeles Sun Valley odbył się pierwszy udokumentowany mityng Anonimowych Narkomanów. (73 lata temu)
• 1956 Premiera amerykańskiego filmu religijnego Dziesięcioro przykazań w reżyserii Cecila B. DeMille’a. (70 lat temu)
• 1960 Reprezentant ZSRR Piotr Bołotnikow ustanowił w Kijowie rekord świata w biegu na 10 km (28.12,2). (66 lat temu)
• 1962 Premiera filmu sensacyjnego Doktor No w reżyserii Terence’a Younga, pierwszego z serii z agentem 007 Jamesem Bondem. (64 lata temu)
• 1962 Została powołana europejska organizacja Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO), mająca na celu budowę i utrzymywanie obserwatoriów na półkuli południowej. (64 lata temu)
• 1984 Rozpoczęła się misja STS-41-G wahadłowca Discovery z pierwszym kanadyjskim astronautą Markiem Garneau na pokładzie. (42 lata temu)
• 1989 XIV Dalajlama Tenzin Gjaco został ogłoszony laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. (37 lat temu)
• 1997 Grecki ultramaratończyk Janis Kuros ustanowił w australijskiej Adelaide aktualny do dziś rekord świata w biegu 24-godzinnym (303,506 km). (29 lat temu)